Didactische handleiding

Bij Blokke stellen we ons telkens de vraag: wat hebben kinderen nodig om tot spel te komen vanuit een onderzoekende houding? De focus ligt op het eigenaarschap van kinderen en daarbij staat het eigen handelen van kinderen centraal.

Tijdens het Blokke spel ontdekken jonge kinderen hoe ze zich verhouden tot de wereld. Daarbij is de interactie met allerlei materiaal, de interactie met zichzelf, de interactie met andere kinderen en de interactie met de volwassene van belang in het ontwikkelproces. Blokke neemt kinderen mee op een sensomotorische ontdekkingstocht.

Emotionele-, cognitieve-, morele-, communicatieve- en sociale vaardigheden die kinderen nodig hebben leren kinderen door te spelen. Blokke zet kinderen aan tot spel waarbij al deze vaardigheden worden gestimuleerd. Zo leren kinderen delen, leren ze van elkaar, worden ze aangezet tot communicatie, leren ze werkafspraken kennen op een laagdrempelige manier, ervaren ze hoe de omgangsnormen zijn die we met elkaar aannemen, leren ze omgaan met successen of juist met teleurstellingen. Kortom we creëren een speelwereld die een afspiegeling is van de echte wereld. Een omgeving waar je samen in verbondenheid speelt en ervaart, waar je fouten mag maken en successen deelt. Waar je elkaar stimuleert, inspireert en motiveert. De wereld van Blokke is meer dan een werktafel voor jonge kinderen, de wereld van Blokke is de echte wereld in kindervorm.

Vormen van spel

1. Toekijkend spel

Blokke spel nodigt uit om samen te zijn rondom de Blokke werktafels. Terwijl het ene kind bezig is met ontdekken, onderzoeken of uitproberen kijken andere kinderen toe. De toekijkende kinderen leren en de uitvoerende kinderen leven het spel als het ware aan de toekijkers voor. Dit werkt stimulerend en binnen korte tijd zullen ook toekijkers een actieve rol aannemen. Als begeleider observeer je wat er gebeurd, motiveer je kinderen om te kijken en benoem je rustig wat je ziet, stel je vragen en motiveer je.

2. Associatief spel

Het Blokke spel is opgebouwd uit verschillende werktafels met telkens twee werkplekken. Kinderen kunnen werken naast elkaar, op een eigen werkveld. Spelenderwijs zal er interactie ontstaan in het spel, zullen er materialen worden uitgewisseld en zullen kinderen taliger worden doordat ze wellicht met elkaar in gesprek gaan. Wanneer je het spel begeleid kun je kinderen op een zeker moment, met een paar vragen of ideeën prikkelen en komen kinderen tot interactie of tot een nieuw spel. Zo kun je een klein zetje geven in een nieuw stukje ontdekkingstocht.

3. Coöperatief spel

4. Fantasiespel

De materialen die worden aangereikt zetten aan tot fantasie spel bij kinderen wanneer de vaste vormen van sensorische materialen gecombineerd worden met aanschouwingsmiddelen zoals spinnen, kabouters, boerderijdieren of dino’s. De fantasie van kinderen zal ongetwijfeld worden geprikkeld. Wanneer spel moeilijk op gang komt is het waardevol om zelf mee te spelen wat bijdraagt aan veel plezier. Het meespelen geeft veel inzicht in de ontwikkeling van kinderen en de vertrouwensband onderling. Het is hier belangrijk dat je het spel als volwassene niet overneemt maar alleen dat doet wat nodig is.

5. Exploratiespel

Het ontdekken van materiaal, het uitvinden en uitproberen van eigenschappen van materiaal noemen we exploreren. Het is een mooi en onmisbaar proces van verwonderen, bewonderen en waardevol voor kinderen om tot inzicht te komen. Door uitproberen en herhalen leren kinderen de wereld ontdekken als jonge onderzoekers. Het is een fantastische ervaring om met de kinderen mee te spelen en even in de huid te kruipen van de jonge onderzoekers, samen op te trekken in de verwondering en bewondering. Het geeft verbondenheid en een gevoel van vertrouwen waarmee kinderen zelfverzekerd worden en steeds meer eigenaarschap zullen nemen.

6. Constructief spel

Blokke tafels zijn uitermate geschikt om te komen tot constructief spel. Gebruik hiervoor de constructieve materialen in combinatie met de Blokke bouwtafel en sorteertafel met daarin de duplo werkplaat. Materiaal wat heel geschikt is om tot constructief spel te komen zijn uiteraard de duplo, kapla, houten en transparante bouwblokken. Denk bij het constructieve spel ook aan de mozaïek vormen of gebruik de bouwtafel als kleitafel waarbij je met klei constructief aan de slag kunt gaan.

Focus op procesgerichtheid

Je kunt Blokke werktafels procesgericht inzetten. Kies daarvoor één Blokke element zoals de sorteertafel, spiegeltafel, bouwtafel of een combi. Kies één of meerdere materialen en laat kinderen vanuit rust ontdekken en exploreren. Neem deel aan het speelproces wanneer je ziet dat dit een toegevoegde waarde is. Benoem daarbij kleuren, materialen, vormen, begrippen en prikkel kinderen om antwoorden te geven doormiddel van open en gesloten vraagstelling. Neem er voldoende tijd voor en geef kinderen de ruimte om na te denken. Enthousiasmeer en stimuleer kinderen wanneer dit van toegevoegde waarde is.
Binnen het procesgerichte werken gaat het niet om het eindresultaat, het gaat over “het pad wat je bewandelt”, “de stappen die je zet” en de kleine leermomenten van inzicht die waardevol zijn voor de ontwikkeling van kinderen. Het zelf doen, het zelf ervaren geeft kinderen zelfvertrouwen en ontwikkelingsgroei.

Spelen en Opruimen

Wanneer je met Blokke tafels aan de slag gaat bepaal je eerst het doel wat je voor ogen hebt en maak je een keuze met welke tafels en met welk materiaal je aan de slag gaat. Help kinderen bij het spel telkens steeds één stapje verder in hun ontwikkeling, geef kinderen de ruimte en werk met de kinderen vanuit rust, stel hierbij ook grenzen zodat zo dat het speelleerproces rustig verloopt. Ben je er van bewust kleuren, vormen, acties, materialen, processen goed te benoemen. Geef kinderen de tijd om zeker ook hun zegje te laten doen. Vul het niet te snel in voor kinderen. Vaak hebben jonge kinderen net iets meer tijd nodig. Biedt kinderen één of twee materialen tegelijk aan of kiezen en laat kinderen tussendoor opruimen. Leer kinderen verantwoording nemen over het gekozen materiaal. Het opruimen hoort daar zeker bij. Stop tijdig met het spel zodat er voldoende tijd is om het spel met de kinderen na te bespreken en om rustig met de kinderen op te ruimen. Laat kinderen zelf opruimen en eigenaarschap nemen over hun eigen materiaal. Hier leren kinderen van. Kies zelf een centraal punt om te gaan zitten en benoem wat kinderen doen, hoe knap en goed dit is en laat kinderen elkaar helpen.

Eigen tempo

Kinderen ontdekken allemaal op geheel eigen wijze. Ze doen dingen omdat ze het simpelweg leuk vinden en zijn niet gericht op resultaat. Het is van belang dat kinderen hun eigen tempo volgen. Dat geeft zelfvertrouwen en draagt bij aan het gevoel van grip krijgen. Intellectuele vermogens van jonge kinderen zijn verbluffend. Hun creativiteit en verbeeldingskracht bereiken ongekende hoogten. In dit eigen proces wordt taalgebruik genuanceerder en maken kinderen soms onverwachte groei sprongen. Een prachtig proces om te volgen en te begeleiden!